Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου 2015

Καλές γιορτές με υποψιασμένες αγορές


Price is what you pay,
Value is what you get

Warren Buffett





Κοντοζυγώνουν οι εορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς και παρά τις πάσης φύσεως πραγματικές ή ψυχολογικές περικοπές εισοδημάτων και προσδοκιών, ετοιμάζονται οι καταναλωτές να γεμίσουν το επικείμενο εορταστικό τραπέζι, με τον τζίρο των διαφημίσεων να αυξάνει και τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων να κορυφώνεται.

Το καλάθι της νοικοκυράς βρίσκεται για άλλη μια φορά στο επίκεντρο, το οποίο θα περάσει ανυποψίαστο μπροστά από πολύχρωμα ράφια σούπερ μάρκετ, που τα έχουν διαμορφώσει άνθρωποι με ντοκτορά στην τιμολόγηση και στο merchandising ώστε να χειραγωγήσουν τις καταναλωτικές επιλογές.
 
Με την ευκαιρία αυτή, παρατίθεται ένας σύντομος οδηγός για υποψιασμένες αγορές, με την υπόσχεση ότι θα ακολουθήσει πληρέστερος όσον αφορά τις πρακτικές των επιχειρήσεων.
 

1. Τι επιλογές έχω;

Όπως ως ψηφοφόρος καλείσαι να επιλέξεις μεταξύ των κομμάτων που έχουν «κατεβάσει» συνδυασμό (και ενδεχομένως δυσανασχετείς γιατί δεν έχεις άλλη επιλογή), έτσι και ως καταναλωτής βρίσκεσαι μεταξύ ορισμένων επιλογών που έχει προεπιλέξει για εσένα το σούπερ μάρκετ που επισκέπτεσαι.

Το Χ΄ προϊόν που σε ενδιαφέρει να αγοράσεις μπορεί να σου προσφέρεται μέσω ενός, δύο ή περισσότερων σημάτων (μάρκας). Όσο λιγότερες είναι οι επιλογές που σου προσφέρονται ανά είδος προϊόντος, τόσο περισσότερο περιορισμένος είναι ο ανταγωνισμός στο σούπερ μάρκετ που επιλέγεις να ψωνίσεις τα προϊόντα σου.

 Για παράδειγμα, έχει κριθεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού ως αντιανταγωνιστική πρακτική «ότι η δεσπόζουσα επιχείρηση απέβλεπε, αφενός στο να αφαιρέσει  από  τους  αγοραστές -  αλυσίδες  σούπερ  μάρκετ  ή  να  περιορίσει   τη δυνατότητα επιλογής τους όσον αφορά τις πηγές εφοδιασμού τους, παρεμποδίζοντας την  είσοδο  στην  αγορά  των  ανταγωνιστών [...], και αφετέρου να διατηρήσει τις τιμές των προϊόντων της (και ιδίως του προϊόντος,  στο  οποίο  έχει  δεσπόζουσα  θέση [...])  σε  ένα συγκεκριμένο  επίπεδο,  [...].» (βλ. σκέψη 60, απόφαση 434/V/2009 Δρίτσας κατά Nestle).

 

!
 
Αποφεύγω να επισκέπτομαι σούπερ μάρκετ
που περιορίζουν τις επιλογές μου σε προϊόντα.
 

 

 

2. Τι με συμφέρει να αγοράσω;

Περίπτωση Ι:

Το καρότσι στέκεται μπροστά σε δύο συσκευασίες (λχ. γιαουρτιού) και διαβάζει:

 

 
Χ΄ ΠΡΟΪΟΝ
Ψ΄ ΠΡΟΪΟΝ
Τιμή
1,10 €
1,20€
Ποσότητα
200 γρ.
200 γρ.

 

Προφανώς, το Χ προϊόν είναι οικονομικότερο, κι εφόσον ο καταναλωτής δεν επηρεαστεί από επιπλέον παραμέτρους (ποιότητας κλπ., σύμφωνα με τις πληροφορίες ή εντυπώσεις που έχει), θα επιλέξει το Χ΄.

 

Περίπτωση ΙΙ:

Το καρότσι στέκεται μπροστά σε δύο συσκευασίες (λχ. μπύρας) και διαβάζει:

 

 
Χ΄ ΠΡΟΪΟΝ
Ψ΄ ΠΡΟΪΟΝ
Τιμή
5,92 €
6,30 €
Ποσότητα
6 Χ 330 ml
6 Χ 500 ml

 

Το Χ΄ προϊόν κοστίζει 0,38 € λιγότερο απ’ ό,τι το Ψ΄, όμως δεν είναι οικονομικότερο, καθώς το Ψ΄ προϊόν προσφέρεται σε μεγαλύτερη ποσότητα.

 

Εάν ο καταναλωτής δεν βιαστεί να επιλέξει το προϊόν με βάση την αναγραφόμενη τιμή και ελέγξει την τιμή ανά μονάδα μέτρησης καθενός εκ των προϊόντων Χ΄ και Ψ΄, που υποχρεωτικά αναγράφεται στις πινακίδες σύμφωνα με τους Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. (ΥΑ Α2-718, ΦΕΚ Β 2090 2014), τότε θα διαπιστώσει ότι το Χ΄ προϊόν κοστίζει 2,989 € το λίτρο, ενώ το Ψ΄ προϊόν 2,1 € το λίτρο, δηλαδή το Ψ΄ προϊόν, μολονότι πωλείται ακριβότερα είναι οικονομικότερη επιλογή για τον καταναλωτή.

 

Περίπτωση ΙΙΙ:

Το καρότσι στέκεται μπροστά σε τρεις συσκευασίες (λχ. χυμού πορτοκαλιού) και διαβάζει:

 

 
Χ΄ ΠΡΟΪΟΝ
Ψ΄ ΠΡΟΪΟΝ
Ω΄ ΠΡΟΪΟΝ
Τιμή
0,95 €
2 €
3,5 €
Ποσότητα
600 ml
1 λίτρο
1,5 λίτρο

 

Εδώ ο καταναλωτής, εάν σκεφθεί ότι το Ω΄ προϊόν αξίζει να το αγοράσει γιατί μπορεί να είναι μεν ακριβότερο, όμως προσφέρεται σε μεγαλύτερη ποσότητα (που τον ενδιαφέρει), θα κάνει λάθος επιλογή να το επιλέξει ως οικονομικότερη λύση, καθώς η τιμή ανά μονάδα μέτρησης καθενός προϊόντος (τιμή/λίτρο) έχει ως εξής:

Χ΄ ΠΡΟΪΟΝ: 1,583 €

Ψ΄ ΠΡΟΪΟΝ: 2 €

Ω΄ ΠΡΟΪΟΝ: 2,33 €

Το παραπάνω παράδειγμα δείχνει ότι η μεγαλύτερη συσκευασία δεν είναι απαραίτητα η συμφερότερη επιλογή για τον καταναλωτή.

 

!
 
Μεταξύ ομοειδών προϊόντων, συγκρίνω προηγουμένως
την τιμή ανά μονάδα μέτρησης ή την τιμή πώλησης ανά συσκευασία (όταν τα προϊόντα πωλούνται σε συσκευασία).
 

 

 

3. Πόσο δωρεάν είναι τα «δώρα»;

Το καλάθι της νοικοκυράς γοητεύεται όταν του κάνουν δώρα, πράγμα που γνωρίζει άριστα ο προμηθευτής: «Εάν αγοράσεις το Χ΄ προϊόν, ΔΩΡΟ και το Ψ΄».

Πόσο δωρεάν είναι το Ψ΄ προϊόν θα φανεί στο παρακάτω παράδειγμα:

 Σε συσκευασία προϊόντος Χ΄ διαφημίζεται ότι δίδεται δωρεάν και ένα επιπλέον προϊόν (Ψ΄). Τιμή πώλησης του προϊόντος Χ΄ (μαζί με το δωρεάν προϊόν Ψ΄): 3,18 ευρώ.

Όμως, εάν το καλάθι της νοικοκυράς ήταν υποψιασμένο, θα διαπίστωνε ότι το προϊόν Χ΄ (χωρίς το δώρο του Ψ΄) πωλούνταν λίγο καιρό πριν μόλις 2,26 ευρώ. Δηλαδή, η τιμή του Χ΄ αυξήθηκε κατά 0,92 λεπτά, για να μπορεί να γίνει το «δώρο» (ή για να μπορέσει να πωληθεί και το Ψ΄, πράγμα που δεν θα μπορούσε ενδεχομένως να επιτευχθεί εάν πωλούνταν μόνο του).

 

!
 
Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας.
 

 

 

Αντί επιλόγου, μπορείτε να ακούσετε το τραγούδι Στο Σουπερμάρκετ από το δίσκο του Δ. Πουλικάκου Ο Θείος Νώντας Ξέρει...



Σημ.: H εικόνα που φιλοξενούμε είναι δημιούργημα της Sally Edelstein.