Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου 2012

Ξεπαγώνει ο φάκελος με την υπόθεση της μπίρας


Στην Επιτροπή Ανταγωνισμού η κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία

Στη διάρκεια του 2012 και ύστερα από επτά χρόνια έρευνας, εγκλήσεων και αντεγκλήσεων, τελικώς η υπόθεση της μπίρας - και συγκεκριμένα του ενδεχομένου της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης στην αγορά - αναμένεται να οδηγηθεί στην Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού.


Πριν από περίπου δύο μήνες ολοκληρώθηκε η συζήτηση στο Συμβούλιο της Επικρατείας η προσφυγή της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας ΑΕ με την οποία ζητούσε να μη συνεκδικαστούν σε μία υπόθεση η αυτεπάγγελτη έρευνα για την αγορά της μπίρας που πραγματοποίησε η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού και η καταγγελία εις βάρος του ολλανδικού ομίλου που έκανε η Ζυθοποιία Μύθος - και αναμένεται σύντομα να εκδοθεί η σχετική απόφαση. Πηγές της ανεξάρτητης διοικητικής αρχής έλεγαν ότι σε κάθε περίπτωση «το ερευνητικό έργο έχει προχωρήσει και η υπόθεση θα διαμορφωθεί σε εισήγηση προκειμένου να εισαχθεί στην Ολομέλεια». Βέβαια ύστερα από επτά χρόνια πολλά πράγματα έχουν πλέον αλλάξει στην αγορά. Και κυρίως η κρίση την αναδιαμορφώνει. Επί τρία συνεχή χρόνια η αγορά συρρικνώνεται, προκαλώντας δυσάρεστες εκπλήξεις στους πρωταγωνιστές, δεδομένου ότι πρόκειται για το - ίσως - φθηνότερο αλκοολούχο ποτό, που είναι «προσβάσιμο» και από τους καταναλωτές των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων.

Παράλληλα, κι ενώ η αγορά συνεχίζει την καθοδική πορεία της, περιορίζεται το ειδικό βάρος που κατείχε επί σειρά ετών η Αθηναϊκή Ζυθοποιία ΑΕ στον διεθνή ολλανδικό όμιλο της Heineken, δεδομένου ότι η κερδοφορία της συρρικνώνεται, όχι μόνο λόγω της μείωσης των πωλήσεων αλλά και λόγω της υψηλής φορολογίας. Οπως επίσης έχει συρρικνωθεί και το μερίδιο που κατέχει στην ελληνική αγορά της μπίρας, χωρίς ωστόσο να απειληθεί η ηγεμονική παρουσία της, αν και μεσοπρόθεσμα εκτιμάται από πηγές της αγοράς ότι θα αλλάξουν αρκετά πράγματα στην άλλοτε μονοπωλιακή αγορά.

Τα τελευταία 30 χρόνια μετά την ιστορική και οικονομική παρακμή τής άλλοτε κραταιάς και επιβλητικής ζυθοποιίας της οικογένειας του Καρόλου Φιξ ανέτειλε στην ελληνική αγορά το άστρο της ολλανδικής Αθηναϊκής Ζυθοποιίας ΑΕ. Εχτισε την ηγεμονία της με έναν εξαιρετικά συστηματικό τρόπο και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι για περίπου 20 χρόνια όσες επιχειρηματικές προσπάθειες έγιναν είτε από πολυεθνικούς ομίλους είτε από ελληνικούς συνήθως κατέληγαν στην αποτυχία ή, στην καλύτερη περίπτωση, σε μια περιθωριακή παρουσία στην εσωτερική αγορά. Κι όπως υποστηρίζουν πηγές της αγοράς, επί σειρά ετών η εταιρεία κατείχε μόλις το 3,5% των παγκόσμιων πωλήσεων του ομίλου της Heineken, ενώ «έδινε» το 7% του συνόλου των κερδών της.

Νομικό πρόβλημα η κοινή εισήγηση
Από τα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας κεντρικό ρόλο για τον έλεγχο της μονοπωλιακής – επί της ουσίας – κατάστασης στην αγορά της μπίρας ανέλαβε η Επιτροπή Ανταγωνισμού, πρώτον, έπειτα από αυτεπάγγελτο έλεγχο που πραγματοποίησε η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού και δεύτερον, έπειτα από καταγγελία της Ζυθοποιίας Μύθος – η οποία στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων πέρασε στα χέρια της δανέζικης Carlsberg. Και φυσικά σημαντικό ρόλο έχουν παίξει οι σχετικές καταγγελίες του κ. Δ. Πολιτόπουλου, ιδιοκτήτη της Ζυθοποιίας Μακεδονίας - Θράκης.

Το γεγονός όμως ότι ως τώρα η υπόθεση δεν έχει εκδικαστεί οφείλεται στην εξής νομική διελκυστίνδα. Η ανεξάρτητη διοικητική αρχή θέλησε να ενοποιήσει τα στοιχεία των δύο ερευνών σε κοινή εισήγηση, η Αθηναϊκή Ζυθοποιία διαφώνησε και προσέφυγε στο Διοικητικό Εφετείο, το οποίο κατ’ αρχήν εξέδωσε προσωρινή διαταγή αναστολής της απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού ως την οριστική της εκδίκαση. Η υπόθεση τελικώς εκδικάστηκε στο Διοικητικό Εφετείο και με την απόφασή του δικαίωσε την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Εν συνεχεία η Αθηναϊκή Ζυθοποιία προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο κατά τις πληροφορίες του «Βήματος» συζήτησε την απόφαση – η συζήτηση ολοκληρώθηκε πριν από δύο μήνες – και συντόμως αναμένεται να εκδώσει την απόφασή του.



Πηγές της Επιτροπής Ανταγωνισμού έλεγαν ότι σε κάθε περίπτωση, είτε τελικώς διαμορφωθεί κοινή εισήγηση είτε αποφασιστεί διαφορετική εκδίκαση των υποθέσεων, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού έχει ολοκληρώσει την έρευνά της και μετά την έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας η υπόθεση θα βρεθεί στην τελική της φάση για τη διαμόρφωση της εισήγησης και την εισαγωγή της στην Ολομέλεια της Επιτροπής. Δηλαδή εντός του 2012 η υπόθεση θα κριθεί.

Υποχωρεί η κατανάλωση, αλλάζουν τα μερίδια
Στη διάρκεια του 2011 υπολογίζεται ότι συρρικνώθηκε κατά 11%-13%
Στη διάρκεια των επτά τελευταίων χρόνων πολλά πράγματα έχουν αλλάξει στην αγορά της μπίρας – έχουν γίνει πολλές επιχειρηματικές κινήσεις και φυσικά έχει εξελιχθεί και συνεχίζει να εξελίσσεται η οικονομική κρίση. Το μερίδιο αγοράς της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας βρίσκεται πλέον στο 67% από το 80%-85% που ήταν στο όχι και πολύ μακρινό παρελθόν – κι από 68% που ήταν το 2010 –, η δανέζικη Carlsberg κατέχει περίπου το 14%, ενώ η «νεοαφιχθείσα» Fix κατόρθωσε πολύ σύντομα να αποκτήσει περίπου το 5% και η Ζυθοποιία Μακεδονίας - Θράκης ΑΕ του κ. Παλιάμπελου κατέχει τουλάχιστον το 6% της εγχώριας παραγωγής μπίρας – την υπόλοιπη αγορά διαμοιράζονται τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και αρκετές μικροζυθοποιίες που εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια. Ο ανταγωνισμός σίγουρα έχει βελτιωθεί, σημειώνουν πηγές της αγοράς, και «η αγορά είναι ολιγοπωλιακή από μονοπωλιακή που ήταν στο παρελθόν, αλλά χρειάζεται ακόμη να γίνουν αρκετά πράγματα».

Ωστόσο το κρίσιμο μέγεθος που καθορίζει τις εξελίξεις είναι η για τρίτο χρόνο συνεχής πτώση της αγοράς της μπίρας. Στη διάρκεια του 2011 υπολογίζεται ότι συρρικνώθηκε κατά 11%-13%. Η Αθηναϊκή Ζυθοποιία από το 2008 ως και το 2011 – διαθέτει 4 εργοστάσια και 1.100 εργαζομένους – έχασε πωλήσεις μεγαλύτερες από 70 εκατ. ευρώ, αλλά η περυσινή χρονιά ήταν η πιο δύσκολη για τη μεγαλύτερη παραγωγική εταιρεία του κλάδου και μία από τις μεγαλύτερες στην ελληνική αγορά, τουλάχιστον ως προς την απασχόληση. Οι απώλειές της είναι μεγαλύτερες από 50 εκατ. ευρώ, πέφτοντας κάτω από 400 εκατ. ευρώ – υπολογίζεται ότι θα είναι περί τα 390 εκατ. ευρώ, από 460,8 που ήταν οι πωλήσεις της το 2008 – το 2009 μειώθηκαν στα 448,3 εκατ. και το 2010 έπεσαν στα 440,8 εκατ. ευρώ.

Η συρρίκνωση της εσωτερικής αγοράς οδήγησε την εταιρεία να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην εξαγωγική της δραστηριότητα. Υπολογίζεται ότι εξάγει το 8% της παραγωγής της, επεκτεινόμενη σε νέες αγορές, με έμφαση στη Μέση Ανατολή, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στην Αφρική. Συνολικά εξάγει 17 από τα προϊόντα της σε 26 χώρες – πρόκειται για 168.000 εκατόλιτρα ετησίως.

Αλλά αντίστοιχη πορεία με τις πωλήσεις της ακολούθησε και η άλλοτε κραταιή κερδοφορία της. Από 83,7 εκατ. ευρώ που ήταν τα κέρδη της το 2008, έπεσαν στα 64,9 εκατ. ευρώ το 2009 και στα 29,5 εκατ. ευρώ το 2010. Αντίθετα με τις πωλήσεις της το 2011 τα κέρδη της φαίνεται να ανέκαμψαν και να διαμορφώνονται στα περίπου 40 εκατ. ευρώ λόγω της μείωσης της φορολογίας.

Ωστόσο παρά την πτώση των πωλήσεων, την ένταση της οικονομικής κρίσης στην ελληνική αγορά, αλλά και τη συρρίκνωση των κερδών της, η Αθηναϊκή Ζυθοποιία συνεχίζει να επενδύει. Στη διάρκεια του 2011 επένδυσε περίπου 25 εκατ. ευρώ – ποσό αυξημένο κατά 25% έναντι του 2010 –, ενώ στη διετία 2012-2013 σκοπεύει να επενδύσει άλλα 40 εκατ. ευρώ. Οι επενδύσεις αφορούν την ανανέωση του εξοπλισμού των γραμμών παραγωγής, τα υλικά συσκευασίας και περιβαλλοντικά έργα. Αξίζει να σημειωθεί, όπως αναφέρουν πηγές της εταιρείας, ότι στη διάρκεια των τελευταίων δέκα χρόνων η εταιρεία έχει επενδύσει περισσότερα από 278 εκατ. ευρώ. Κι από το 2008 εφαρμόζει το πρόγραμμα συμβολαιακής γεωργίας κριθαρίου για την παραγωγή της μπίρας Amstel και Αλφα και στόχος της είναι ως το 2014 να καλύπτει εξ ολοκλήρου τις ανάγκες της σε κριθάρι από την ελληνική αγορά.

Πηγή: Το Βήμα