Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2011

Κάνοντας την κρίση ευκαιρία... White collar crimes & cartel crisis



Σύμφωνα με τα συγκριτικά αποτελέσματα της έρευνας της PwC για το οικονομικό έγκλημα στην Ελλάδα (Νοέμβριος 2009 - Νοέμβριος 2011), τα συχνότερα εμφανιζόμενα οικονομικά εγκλήματα το 2011 είναι η υπεξαίρεση στοιχείων του ενεργητικού, ο αθέμιτος ανταγωνισμός, το ηλεκτρονικό έγκλημα, η δωροδοκία, η διαφθορά, η λογιστική απάτη, το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος και η κατάχρηση εμπιστευτικών πληροφοριών (insider trading). Το οικονομικό κόστος που έχουν υποστεί οι οργανισμοί ως απόρροια του οικονομικού εγκλήματος έχει αυξηθεί περίπου κατά 5% συγκριτικά με το 2009.

Οι οργανισμοί που συμμετείχαν στην έρευνα ανήκουν στο χρηματοοικονομικό τομέα, στη ναυτιλία και στις μεταφορές, στα καταναλωτικά αγαθά, στο λιανεμπόριο καθώς και σε άλλους τομείς της αγοράς.

Η έρευνα προβλέπει ότι «είναι σχεδόν βέβαιο ότι η παρούσα οικονομική κατάσταση και συγκυρία θα οδηγήσει σε περισσότερα συμβάντα και σε περισσότερες μορφές διαφθοράς και οικονομικού εγκλήματος, όπως και στην ανακάλυψη συμβάντων οικονομικού εγκλήματος μέσω της εντατικοποίησης στοχευμένων ελέγχων, που σκοπό έχουν την αποκάλυψη συγκεκριμένων συμβάντων».

Κρίση και δίκαιο του ανταγωνισμού

Πέρα από τα οικονομικά εγκλήματα σε περιόδους ύφεσης και κρίσης αυξάνονται οι συμπράξεις στην αγορά από επιχειρήσεις που προσπαθούν να εξισορροπήσουν τη μεγάλη πτώση της ζήτησης με παράνομες συμφωνίες, που έχουν ως αντικείμενο τον καθορισμό των τιμών, τον έλεγχο της παραγωγής, την κατανομή των αγορών κλπ.

Οι αντιανταγωνιστικές αυτές πρακτικές είναι δύσκολο να εντοπιστούν ή ενίοτε ακόμα και να τεκμηριωθούν από τις αρμόδιες αρχές γιατί μπορεί αποδοθούν στην παράλληλη (ανεξάρτητη) προσαρμογή των επιχειρήσεων στις ακραίες οικονομικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν, στο μεταβαλλόμενο φορολογικό καθεστώς κλπ.

Η επίκληση πάντως από τις επιχειρήσεις, που διώκονται για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, της δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας (cartel crisis) δεν αίρει την παρανομία, καθώς κατά πάγια ευρωπαϊκή νομολογία και πρακτική οι τυχόν οικονομικές κρίσεις δεν δικαιολογούν συμπράξεις οι οποίες περιορίζουν τον ανταγωνισμό.

Έτσι έκρινε η ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού στην υπόθεση της σύμπραξης των επιχειρήσεων ιχθυοκαλλιέργειας  (492/VΙ/2010 ομόφωνη απόφαση), επισημαίνοντας ότι «οι επιχειρήσεις οφείλουν να αντιμετωπίζουν τις κρίσεις ανεξάρτητα η μία προς την άλλη και με μέσα που δεν στρεβλώνουν και δε νοθεύουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό».

Επίσης, αντιανταγωνιστικές συμπεριφορές που αυξάνονται σε περιόδους κρίσεις είναι οι συνδεδεμένες πωλήσεις (tying & bunding) και οι εκπτώσεις πίστης (loyalty/fidelity discounts), οι οποίες απαγορεύονται δυνητικά όταν οι επιχειρήσεις που τις ακολουθούν έχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά, ενώ δεν αποκλείεται σύμφωνα με τη νομολογία οι παραπάνω πρακτικές να εξετάζονται ως συμφωνίες που υπάγονται στο άρθρο 101 ΣΛΕΕ.