Σάββατο, 12 Μαρτίου 2011

Ευθύνες και κίνδυνοι από τη μεταβίβαση εταιρειών στον τομέα του ανταγωνισμού

Με αφορμή την από 3 Μαρτίου 2011 απόφαση του Πρωτοδικείου (Γενικού Δικαστηρίου) επί των συνεκδικασθεισών υποθέσεων T‑117/07 και T‑121/07 (Areva και Alstom κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής), αναδεικνύουμε το ζήτημα της εμπλοκής των νέων κτητόρων μιας εταιρείας στο πρόστιμο που η αποκτηθείσα αυτή εταιρεία κινδυνεύει να πληρώσει λόγω της συμμετοχής της σε καρτέλ προ της ημερομηνίας της μεταβιβάσεώς της.

Η πρόσφατη απόφαση του δικαστηρίου καταμερίζει την ευθύνη του ομίλου επιχειρήσεων (Alstom) και του διαδόχου ομίλου (Areva) για τη συμμετοχή τους στο καρτέλ[1] στην αγορά του εξοπλισμού μεταγωγής με μόνωση αερίου (εφεξής ΕΜΜΑ, που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της ροής ενέργειας στα δίκτυα ηλεκτρικού ρεύματος)[2] κατά χρονικές περιόδους που αντιστοιχούν στο νομικό καθεστώς των παρανομουσών επιχειρήσεων (νομική μορφή και ιδιοκτησιακό καθεστώς).

Συγκεκριμένα, μέχρι την ημερομηνία μεταβίβασης των δραστηριοτήτων του ομίλου Alstom στον όμιλο Areva (8-1-2004) η ευθύνη για παραβίαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ καταλογίζεται για μεν το χρονικό διάστημα από 15-4-1988 μέχρι 8-1-2004 αποκλειστικά στη μητρική εταιρεία Alstom για δε το κρίσιμο[3] χρονικό διάστημα από 7-12-1992 έως 8-1-2004 και από 22-12-2003 έως 8-1-2004 αλληλεγγύως και εις ολόκληρον στη μητρική εταιρεία Alstom και στις θυγατρικές της εταιρείες, καθώς κρίθηκε ότι οι τελευταίες δεν καθόριζαν αυτοτελώς τη συμπεριφορά τους στην αγορά.

Από την επομένη της μεταβιβάσεως των ως άνω θυγατρικών στην Areva (9-1-2004) μέχρι και τη λήξη της παράνομης σύμπραξης στις 11-5-2004 η ευθύνη καταλογίστηκε αλληλεγγύως και εις ολόκληρον στη μητρική εταιρεία Areva και στις αποκτηθείσες θυγατρικές της.

Α) Η ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ ΕΥΘΥΝΗ των θυγατρικών Areva T & D SA και Areva T & D AG με την Alstom από τις 7 Δεκεμβρίου 1992 έως τις 8 Ιανουαρίου 2004 και από τις 22 Δεκεμβρίου 2003 έως τις 8 Ιανουαρίου.

Ο καταλογισμός από κοινού ευθύνης στις αποκτηθείσες από τον όμιλο Areva  θυγατρικές για την περίοδο που ενεργούσαν υπό την καθοδήγηση του προκατόχου ομίλου Alstom, πριν δηλαδή τη μεταβίβασή τους στην Areva, υπήρξε συνέπεια της κρίσης ότι οι Areva T & D SA και Areva T & D AG, υπό τις τότε εταιρικές επωνυμίες τους, συναποτελούσαν ενιαία οικονομική οντότητα με την Alstom, στην οποία ανήκαν εξ ολοκλήρου και η οποία καθόριζε τη συμπεριφορά τους στην αγορά.

Εξάλλου, (σκέψη 134) όταν «περισσότερα πρόσωπα υπέχουν ευθύνη για συμμετοχή σε παράβαση που διαπράχθηκε από μια ενιαία επιχείρηση, κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού, ευθύνονται από κοινού για την παράβαση αυτή (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 6ης Μαρτίου 1974, 6/73 και 7/73, Istituto Chemioterapico Italiano και Commercial Solvents κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1974, σ. 113, σκέψη 41, και της 16ης Νοεμβρίου 2000, C‑294/98 P, Metsä-Serla κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑10065, σκέψεις 33 και 34· αποφάσεις του Πρωτοδικείου HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 66 ανωτέρω, σκέψεις 54, 524 και 525· της 15ης Ιουνίου 2005, T‑71/03, T‑74/03, T‑87/03 και T‑91/03, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 62, και Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 64 ανωτέρω, σκέψεις 57 έως 62).

Β) Η ΕΙΣ ΟΛΟΚΛΗΡΟΝ ΕΥΘΥΝΗ των θυγατρικών Areva T & D SA και Areva T & D AG με την Alstom από τις 7 Δεκεμβρίου 1992 έως τις 8 Ιανουαρίου 2004 και από τις 22 Δεκεμβρίου 2003 έως τις 8 Ιανουαρίου.

Ο καταλογισμός εις ολόκληρον ευθύνης στις αποκτηθείσες από τον όμιλο Areva  θυγατρικές για την περίοδο που ενεργούσαν υπό την καθοδήγηση του προκατόχου ομίλου Alstom, πριν δηλαδή τη μεταβίβασή τους στην Areva:
  • αποτελεί έννομη συνέπεια απορρέουσα από τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (σκέψη 204)
  • είναι απόρροια της προσωπικής ευθύνης που υπέχει καθένα από τα πρόσωπα αυτά για τη συμμετοχή της επιχειρήσεως στην παράβαση (σκέψη 205)
  • συμβάλλει στην εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας των εν λόγω προστίμων και, συνεπώς, κατατείνει και αυτή στον αποτρεπτικό σκοπό που επιδιώκεται εν γένει στο πλαίσιο του δικαίου του ανταγωνισμού (σκέψη 205)
  • Το γεγονός ότι ορισμένες εταιρίες δεν υπέχουν την ίδια προσωπική ευθύνη για τη συμμετοχή της αυτής επιχειρήσεως σε παράβαση δεν εμποδίζει την επιβολή σε αυτές προστίμου για την καταβολή του οποίου ευθύνονται εις ολόκληρον, δεδομένου ότι η εις ολόκληρον ευθύνη για την καταβολή του προστίμου καλύπτει μόνον το διάστημα κατά το οποίο αυτές αποτελούσαν ενιαία οικονομική οντότητα και, συνεπώς, επιχείρηση κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού (σκέψη 206)

Γ) ΤΟ ΜΕΡΙΔΙΟ ΕΥΘΥΝΗΣ που αντιστοιχεί στην Areva T & D SA και στην Alstom για τη συμμετοχή της επίμαχης επιχειρήσεως στην παράβαση από τις 7 Δεκεμβρίου 1992 έως τις 8 Ιανουαρίου 2004.

Το δικαστήριο έκρινε (σκέψεις 215 και 236) ότι ελλείψει αντίθετης ενδείξεως στην απόφαση με την οποία η Επιτροπή επέβαλε, λόγω παραβάσεως στην οποία έχει υποπέσει μια επιχείρηση, πρόστιμο σε περισσότερες της μιας εταιρίες, για την καταβολή του οποίου αυτές ευθύνονται εις ολόκληρον, η Επιτροπή καταλογίζει στις εταιρίες αυτές εξίσου ευθύνη για την παράβαση (βλ., συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της 2ας Οκτωβρίου 2003, C-196/99 P, Aristrain κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. I-11005, σκέψεις 100 και 101). Επομένως, η Areva T & D SA και η Alstom υπέχουν εξίσου ευθύνη για τη συμμετοχή της επίμαχης επιχειρήσεως στην παράβαση από τις 7 Δεκεμβρίου 1992 έως τις 8 Ιανουαρίου 2004, οπότε αναλογεί σε κάθε μία το ήμισυ του προστίμου για την καταβολή του οποίου ευθύνονται εις ολόκληρον.


ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΔΟΧΟ ΟΜΙΛΟ AREVA Ο ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΚΑΤΑΛΟΓΙΣΜΟΣ

Ο καταλογισμός από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνης στις αποκτηθείσες από τον όμιλο Areva  θυγατρικές για την περίοδο που ο προκάτοχος όμιλος Alstom βρισκόταν στον έλεγχο αυτών, ήτοι πριν τη μεταβίβασή τους στην Areva, ενέχει τον κίνδυνο της οικονομικής εμπλοκής του νέου ομίλου στην πληρωμή του προστίμου στο βαθμό που οι θυγατρικές της υποχρεούνται μαζί με τον προηγούμενο ιδιοκτήτη να καταβάλλουν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον το πρόστιμο, παρά το γεγονός ότι ο νέος όμιλος δεν υπέχει ο ίδιος νομική ευθύνη για το χρονικό διάστημα που προηγείται της μεταβιβάσεως.

Σημειωτέον, δε, ότι η προσθήκη στο συμφωνητικό της μεταβιβάσεως μεταξύ Alstom και Areva διατάξεως περί εγγυήσεως του παθητικού η οποία καλύπτει, μεταξύ άλλων, τον κίνδυνο να καταλογιστεί στις Areva T & D SA και Areva T & D AG ευθύνη για τη συμμετοχή της επίμαχης επιχειρήσεως σε παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού κατά το προ της μεταβιβάσεως διάστημα, με ενδεχόμενη συνέπεια την επιβολή κυρώσεων, «δεν ασκεί επιρροή επί της νομιμότητας της προσβαλλομένης αποφάσεως»… καθώς «το άρθρο 81 ΕΚ και, κατ’ αναλογία, το άρθρο 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ, αποτελούν διατάξεις δημόσιας τάξεως, απαραίτητες για την εκπλήρωση των αποστολών που έχουν ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και στον ΕΟΧ (βλ., συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της 4ης Ιουνίου 2009, C‑8/08, T-Mobile Netherlands κ.λπ, Συλλογή 2009, σ. I-4529, σκέψη 49 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία), οπότε η ευθύνη και οι κυρώσεις σε βάρος των εταιριών σε περίπτωση παραβάσεως των διατάξεων αυτών δεν μπορούν να προσδιορίζονται με βάση την ελεύθερη βούληση αυτών» (σκέψη 229).

Ενώ, όμως, όσον αφορά τον καταλογισμό της ευθύνης, η ιδιωτική αυτονομία ουδαμώς λαμβάνεται υπόψη από την Επιτροπή κατά την έκδοση των αποφάσεών της, η ρύθμιση των αναγωγικών δικαιωμάτων μεταξύ των συνοφειλέτιδων εταιρειών και οι συμβατικές δεσμεύσεις κατά τη μεταβίβαση των εταιρειών, σύμφωνα με τις οποίες καθορίζεται ο επιμερισμός ενός ενδεχόμενου προστίμου που επιβάλλεται από κοινού και εις ολόκληρον στην προκάτοχο μητρική εταιρεία και στη μεταβιβασθείσα θυγατρική της, ένεκα παραβίασης των αντιμονοπωλιακών κανόνων, αποτελούν πολύ σημαντικές παραμέτρους που πρέπει να λαμβάνονται ιδιαιτέρως υπόψη από το διάδοχο των επίμαχων δραστηριοτήτων εταιρικό σχήμα.

Την προσβαλλόμενη απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μπορείτε να τη δείτε εδώ.
Την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου μπορείτε να τη δείτε εδώ.

___________________________

[1] Διάρκεια καρτέλ από 15-4-1988 μέχρι 11-5-2004.

[2] Οι μετέχουσες στη σύμπραξη επιχειρήσεις συντόνιζαν την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ σε παγκόσμια κλίμακα, εξαιρουμένων ορισμένων αγορών, βάσει συμφωνημένων κανόνων, με σκοπό τη διατήρηση των ποσοστώσεων οι οποίες σε γενικές γραμμές αντιστοιχούσαν στα μερίδια που ανέκαθεν κατείχαν στην αγορά.

[3] Περίοδοι κατά τις οποίες οι δραστηριότητες ΕΜΜΑ της Alstom μεταβιβάστηκαν στις δύο θυγατρικές Alstom T & D SA και η Alstom T & D AG, οι οποίες εν συνεχεία μεταβιβάσθηκαν στην Areva και μετονομάστηκαν σε Areva T & D SA και Areva T & D AG.