Τετάρτη, 16 Φεβρουαρίου 2011

Ρυθμίζεται νομοθετικά η αξίωση αποζημίωσης των θυμάτων των cartel (private enforcemet)

Έπειτα από πολλά χρόνια διαβουλεύσεων στις Βρυξέλλες για την ενίσχυση της εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού με ιδιωτική πρωτοβουλία (private enforcement) κι ενώ ακόμα εκκρεμεί η υιοθέτηση νομοθετικών μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πληροφορούμαστε ότι η ελληνική κυβέρνηση είναι έτοιμη να καταθέσει νομοσχέδιο, προκειμένου να διευκολύνει τη διεκδίκηση αποζημιώσεων εις βάρος των επιχειρήσεων που παραβιάζουν τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού.

Η ανάληψη της νομοθετικής αυτής πρωτοβουλίας μας εκπλήσσει θετικά αφενός μεν διότι η χώρα μας δεν μας έχει συνηθίσει να υλοποιεί ασμένως τις κοινοτικές της υποχρεώσεις αφετέρου δε διότι η επιδιωκόμενη μεταρρύθμιση της εθνικής μας νομοθεσίας δεν οφείλεται (ακόμα) στην ύπαρξη κάποιας ρητής κοινοτικής επιταγής. Σημειωτέον ότι η επικαλούμενη Λευκή Βίβλος «σχετικά με τις αγωγές αποζημίωσης για παράβαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας της ΕΚ» δεν περιέχει παρά μόνο προτάσεις για την υιοθέτηση κοινοτικής δράσης στο συγκεκριμένο θέμα.

Βεβαίως δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι η κοινοτική διάσταση της υποχρεώσεώς μας ως χώρα να διευκολύνουμε τους ιδιώτες να εγείρουν αγωγές αποζημίωσης όταν θίγονται από παράνομες συμπράξεις και πρακτικές επιχειρήσεων που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά ερείδεται στην άμεση εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού (άρθρα 101 και 102 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ) και στην πλήρη (και πρακτική) αποτελεσματικότητα των εν λόγω κανόνων, η οποία «θα διακυβευόταν εάν δεν μπορούσε κάθε υποκείμενο δικαίου να ζητήσει αποκατάσταση της ζημίας που του προξένησε σύμβαση ή συμπεριφορά δυνάμενη να περιορίσει ή να νοθεύσει τον ανταγωνισμό» (βλ. περίφημη υπόθεση Courage C-453/99, σκέψη 26).

Η επικείμενη κατοχύρωση της δυνατότητας των ιδιωτών να διεκδικούν αποζημίωση έναντι των επιχειρήσεων που παραβιάζουν την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία δεν αποτελεί απλά και μόνο ένα ζήτημα κοινοτικής πίστης για τη χώρα μας.

Αυτό που φαίνεται να έχει αντιληφθεί η κυβέρνηση στην παρούσα οικονομική συγκυρία είναι ότι ο μέγας στόχος (και ζητούμενο) της ανάπτυξης προϋποθέτει την επένδυση σε πολιτικές που εγγυώνται τον ελεύθερο ανταγωνισμό, όπως είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικής εφαρμογής της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού (βλ. μεταξύ άλλων εμπειρική μελέτη Competition Policy and Productivity Growth: An Empirical Assessment στο δικτυακό τόπο www.cepr.org/pubs/dps/DP7470.asp).

Πέραν τούτου, είναι εμφανής και η προσπάθεια να ασκηθεί περαιτέρω πίεση στις επιχειρήσεις για ταχύτερη μείωση των τιμών των προϊόντων τους, προκειμένου να επιτευχθεί ο αποπληθωρισμός με την προς τα κάτω προσαρμογή των τιμολογίων.

Αναμένοντας με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την κατάθεση του νομοσχεδίου στη δημόσια διαβούλευση, προκειμένου να ενημερωθούμε επίσημα για τις διατάξεις που περιλαμβάνει, παραθέτουμε αμέσως πιο κάτω τα βασικά σημεία των προτεινόμενων νομοθετικών ρυθμίσεων, όπως έχουν δημοσιευτεί στον τύπο (βλ. εφημερίδα Καθημερινή της 30.1.2011, Οικονομία, σελ. 4. και Έθνος 12.2.2011 www.ethnos.gr/article.asp?catid=11379&subid=2&pubid=54370950):

Δικαίωμα αποζημίωσης όχι μόνο στους άμεσα, αλλά και στους έμμεσα ζημιωθέντες - έμμεσους αγοραστές, οι οποίοι μολονότι δεν έχουν άμεση δοσοληψία με το δράστη της παράβασης υφίστανται ζημία λόγω της μετακύλισης σε αυτούς της παράνομης επιπλέον επιβάρυνσης της τιμής μέσω της αλυσίδας διανομής.

Έναρξη τοκοφορίας των απαιτήσεων από την επέλευση της ζημίας.

20ετής (συνήθης) παραγραφή των απαιτήσεων.

Δυνατότητα λήψης υπόψη από τα πολιτικά δικαστήρια του οικονομικού οφέλους που αποκόμισε η παρανομούσα επιχείρηση, προκειμένου να διευκολυνθεί η απόδειξη της έκτασης της ζημίας.

Δεσμευτικότητα των αμετάκλητων αποφάσεων της ΕΠΑΝΤ, των εθνικών αρχών ανταγωνισμού άλλων κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα πολιτικά δικαστήρια που εκδικάζουν αγωγές αποζημίωσης (follow on actions).

Άσκηση αγωγών αποζημίωσης από ενώσεις καταναλωτών και εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια κατά το πρότυπο της συλλογικής αγωγής του Ν. 2251/1994.